Paksa Blg. 102: Mga Panseguridad na Deposito (Security Deposit) - Pangkalahatang Impormasyon

Pinamamahalaan ang mga panseguridad na deposito (security deposit) ng pang-estadong batas, at hindi ng Ordinansa sa Pagpapaupa (Rent Ordinance). Sa ilalim ng Seksiyon 1950.5 ng Kodigo Sibil (Civil Code) ng California, sa pangkalahatan ay puwedeng mangolekta ang nagpapaupa (landlord) ng katumbas ng dalawang buwang upa bilang deposit sa walang kasangkapan (unfurnished) na apartment at hanggang sa tatlong buwang upa bilang deposito para sa may mga kasangkapan (furnished) na apartment. Itinatakda ng batas ng eksado na i-refund o isauli ng nagpapaupa ang deposito sa loob ng 21 araw ng pag-alis ng umuupa (tenant) sa unit. 

Bago magsimulang tumira o mag-move in ang umupa, posibleng humingi ng isang uri ng deposito ang nagpapaupa. Anuman ang tawag dito -- deposito para sa susi, singil sa paglilinis, singil para sa pagsisimula ng pagtira, o upa para sa huling buwan -- itinuturing ng batas ang pinakaunang bayad na ito bilang panseguridad na deposito na saklaw ng Seksiyon 1950.5 ng Kodigo Sibil. Walang anumang ituturing na “hindi na nasasauli o non-refundable” na panseguridad na deposito-- lahat ng perang ibinabayad na dagdag sa upa sa unang buwan ay naibabalik o refundable. Walang nakasulat sa batas na espisipikong nagpapahintulot sa nagpapaupa na itaas ang halaga ng panseguridad na deposito sa pagdaan ng panahon, bagamat naniniwala ang ilang nagpapaupa na puwedeng itaas ang deposito upang mailarawan nito ang dalawang buwan ng kasalukuyang halaga ng upa kapag may tamang abiso. Dahil usapin ito ng batas ng estado, hindi hinaharap ng Rent Board (Lupon para sa Pagpapaupa) ang gayong mga hindi pagkakasundo.

Itinatakda ng batas ng estado na abisuhan ng mga nagpapaupa ang umuupa na may karapatan silang inspeksiyunin ang unit sa loob ng dalawang linggo bago umalis ang umuupa, at nang matukoy kung ano-ano ang gastos, kung mayroon man, na ibabawas mula sa panseguridad na deposito. Kapag hindi humiling ang umuupa ng inspeksiyon, walang itinatakdang pag-iinspeksiyon bago ang pag-alis sa tinitirhan o move-out. Kapag humiling ang umuupa ng inspeksiyon at hindi magkasundo ang dalawang partido sa petsa at oras ng inspeksiyon, kailangang bigyan ng nagpapaupa ang umuupa nang hindi bababa sa 48-oras na abiso ukol sa petsa at oras ng inspeksiyon. Kapag humiling ang umuupa ng inspeksiyon, at nagkasundo ang dalawang partido sa petsa at oras, kailangan pa ring bigyan ng nagpapaupa ang umuupa nang hindi bababa sa 48-oras na abiso ng oras at petsa ng inspeksiyon. Gayon pa man, puwedeng magkaroon ng nakasulat na kasunduan ang mga partido na iwaksi na ang 48-oras na abiso. Kapag tumutol ang umuupa o binawi nito ang paghiling para sa inspeksiyon, hindi magsasagawa ng inspeksiyon at hindi itatakda ito hanggang sa makaalis na ang umuupa. 

Sa panahon ng inspeksiyon, kailangang iwanan ng nagpapaupa ang umuupa ng pahayag kung saan isa-isang nakalista (itemized) ang mga natukoy na kailangang pagkukumpuni o paglilinis, na posibleng magresulta sa pagbabawas mula sa panseguridad na deposito sa panahon ng pag-alis. Kung wala roon ang umuupa, kailangang iwan ang pahayag sa loob ng lugar. Kailangang maglaman ang pahayag ng espesipikong wikang nakabatay sa batas, na nagpapaalala sa umuupa ng kanyang mga karapatan at obligasyon ukol sa panseguridad na deposito. Pinahihintulutan din ng batas na ayusin ng umuupa ang anumang natukoy na pagkukulang.

Pinahihintulutan din ng batas ng estado ang nagpapaupa na gumawa ng mga pagbabawas mula sa panseguridad na deposito para sa ilang dahilan kasama na ang: hindi nabayarang upa o singil; “makatuwirang” singil sa paglilinis para magkaroon ng antas ng kalinisan ang unit na katulad noong pagsisimula ng pangungupahan; kabiguan ng umuupa na mapanumbalik, palitan o ibalik ang personal na pag-aari o kagamitan; at/o pinsala sa unit na nagawa ng umuupa o bisita ng umuupa na labis pa sa normal na pagkaluma o hindi na pagiging gaya nang dati (wear and tear). Hindi malinaw na nabigyang-depinisyon kung ano ang normal na pagkaluma o hindi na pagiging gaya nang dati, at hindi namin kayo matutulungan na matukoy kung ano ito. Posibleng magkaroon ng pananagutan ang nagpapaupa para sa multa na hanggang sa doble ng halaga ng deposito, bukod pa sa pagdaragdag ng aktuwal na pinsala, para sa intensiyonal na hindi pagbibigay (bad faith retention) ng panseguridad na deposito. 

Kung umuupa kayo at pakiramdam ninyo hindi tama ang halaga ng ibinalik sa inyong panseguridad na deposito, kailangang ninyong pumunta sa Lokal na Hukuman para sa mga Legal na Alitan Tungkol sa Maliliit na Halaga (Small Claims Court) para subukang maibalik sa inyo ang halaga, gumamit ng serbisyo ng pamamagitan o mediation/arbitrasyon, kontakin ang Unit para sa Panloloko sa mga Mamimili (Consumer Fraud) ng Abugado ng Distrito (District Attorney) at/o kumonsulta sa abugado. 

Kapag pinili ninyong pumunta sa Small Claims Court, dapat malay kayo na hindi dapat lumampas sa $10,000.00 ang halagang inyong hinahabol (claim) at pinagbabawalan ng batas ng California ang mga abugado sa pagkatawan sa ibang tao sa pandinig ng Small Claims Court.

 

Nobyembre 2018