Paska Blg. 053: Mga Ibinangkong Pagtataas ng Upa

Binibigyan ng permiso ang nagpapaupa (landlord) na magpatupad ng taunang pinahihintulutang pagtataas ng upa taon-taon. Itinatakda ng Rent Board (Lupon para sa Pagpapaupa) ang halaga ng taunang pinahihintulutang pagtataas ng upa, at nagbabago ito tuwing ika-1 ng Marso taon-taon. Kapag nagpatupad ang nagpapaupa ng taunang pinahihintulutang pagtataas ng upa, tinatawag ang petsa ng pagiging epektibo ng pagtataas bilang “petsa ng anibersaryo” ng umuupa (tenant). Kung hindi nagpapatupad ang nagpapaupa ng pinahihintulutang pagtaas ng upa taon-taon sa petsa ng anibersaryo ng umuupa, puwedeng “ibangko” ng nagpapaupa ang hindi naipatupad na pagtataas at ipatupad ito sa ibang petsa sa hinaharap, basta’t sinusunod ng nagpapaupa ang mga patakaran sa pagbabangko. Sa simpleng salita, itinatakda ng mga patakaran sa pagbabangko na “ibangko ang nilaktawang taunang pagtataas ng upa kung nakalipas na ang hindi bababa sa 24 buong buwan, magmula noong huling nagpatupad ng taunang pagtataas. 

Kung bahagi lamang ng taunang pinahihintulutang pagtataas ng upa ang ipinatupad sa petsa ng anibersaryo ng umuupa, ibinabangko ang natitirang bahagi at puwedeng ipatupad ito makalipas ang 12 buong buwan o sa anumang kasunod na petsa ng anibersaryo. Hindi itinatakda na ipatupad ang kabuuang naibangkong pagtataas ng upa sa iisang panahon.

Naging epektibo ang mga probisyon sa pagbabangko ng batas sa pagpapaupa noong Abril 1982. Hindi puwedeng ibangko ng nagpapaupa ang hindi naipatupad na pagtataas ng upa bago ang petsang ito. Gayon pa man, walang limitasyon sa halaga ng pagtataas ng upa na puwedeng ibangko magmula Abril 1, 1982, at walang limitasyon sa panahon para sa pagpapatupad ng mga naibangko nang mga halagang ito. Puwedeng ipatupad ng mga bagong may-ari ang naibangkong mga pagtataas ng upa na naipon ng dating may-ari, pero hindi puwedeng ipatupad sa bagong umuupa ang naibangkong mga pagtataas mula sa dating umuupa. Sa madaling salita, kapag nagtapos na ang pangungupahan, wala na ring bisa ang dating pagbabangko.

Hindi kailangang aprubahan ng Rent Board ang mga naibangkong pagtataas ng upa, pero kailangang tama ang kalkulasyon ng mga ito at hindi puwedeng compounded (patong-patong) o pro-rated (nakabatay sa eksaktong bilang ng araw). Kailangang ipagsama-sama ang mga naibangkong porsiyento at pagkatapos, i-multiply ang halaga ng naibankong porsiyento sa kasalukuyang batayang renta ng umuupa.

Kung mahigit na sa 12 buwan pero mas kaunti pa sa 24 buwan magmula noong nagkaroon ng huling pagtataas ng upa, hindi itinuturing na “naibangkong” pagtataas ang bagong taunang pagtataas, at magkakaroon lamang ng karapatan ang nagpapaupa sa halaga ng taunang pagtataas sa panahon na maging epektibo ang bagong halaga ng upa. Ang petsa ng pagiging epektibo ng pagtataas na ito ang magiging bagong petsa ng anibersaryo, na ang ibig sabihin, kailangang maghintay ang may-ari nang hindi bababa sa 12 buwan bago magbigyan ng bagong pagtataas ng upa.  Posibleng magresulta ang gayong pagbabago sa petsa ng anibersaryo ng umuupa ng pagkawala ng taunang pinahihintulutang pagtataas ng upa. Para maiwasan ang kahihinatnang ito, kailangang palaging magbigay ang nagpapaupa ng pagtataas ng renta sa petsa ng orihinal na anibersaryo ng umuupa.

Kailangang ipaliwanag ng anumang abiso ukol sa pagtataas ng upa na nagsasama ng naibangkong halaga kung ano-anong bahagi ng pagtataas ang dahil sa pagbabangko at ang petsa kung saan nakabatay ang gayong pagbabangko.

Para sa iba pang impormasyon tungkol sa naibangkong pagtataas ng ipa, tingnan ang Papel na Nagtataglay ng Datos (Fact Sheet) 7. Puwede kayong makakuha ng kompletong listahan ng nakaraan nang pinahintulutang pagtataas ng upa, pati na rin ng Fact Sheet 7, sa pamamagitan ng pagbisita sa aming opisina . Makukuha rin ang mga dokumentong ito sa Sentro para sa mga Form o Sinasagutang Papel (Forms Center) na nasa website ng Rent Board.

 

Nobyembre 2018